Γιάννης Πασχαλίδης - Βουλευτής Π.Ε. Καβάλας

Δραστηριότητες

Αποτελέσματα της εργαστηριακής εξέτασης καρπών ελιάς από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο καθώς και οι μέθοδοι αντιμετώπισης των εντομολογικών και λοιπών ασθενειών της ελιάς

Θα ήθελα να ενημερώσω τους ελαιοπαραγωγούς ότι έχει αποστείλει στους ελαιουργικούς συνεταιρισμούς της Θάσου το υπ’ αριθμ.πρωτ.ΥΔ 2191/24.11.2020 έγγραφο του Μπενάκειου Φυτοποθαλογικού Ινστιτούτου, στο οποίο αναφέρονται τα αποτελέσματα της εργαστηριακής εξέτασης καρπών ελιάς καθώς και οι μέθοδοι αντιμετώπισης των εντομολογικών και λοιπών ασθενειών της ελιάς.

Είχα επισκεφθεί σε προγενέστερο χρόνο το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Εργαστήριο, προσκομίζοντας δείγματα καρπών ελιάς, προκειμένου αυτά να εξεταστούν μακροσκοπικά και μικροσκοπικά, ώστε να διαπιστωθούν  οι ασθένειες από τις οποίες έχουν προσβληθεί οι καρποί και να προταθούν τρόποι αντιμετώπισης τους.

Εκφράζω τις θερμές ευχαριστίες μου προς  τον Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή Δρ Π.Μυλωνά και προς όλο το επιστημονικό προσωπικό του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου για το ενδιαφέρον και το ζήλο που επέδειξαν καθώς και για τις πολύτιμες πληροφορίες που παρείχαν.

Σε περίπτωση που κάποιος παραγωγός δεν έχει ενημερωθεί σχετικώς ή θα ήθελε περαιτέρω πληροφορίες, μπορεί να απευθυνθεί στον εκάστοτε συνεταιρισμό που ανήκει ή να καλέσει στο γραφείο μου στο τηλέφωνο 2510-833310. Επιπλέον, σχετικές πληροφορίες επί του ζητήματος παρέχονται και στην ιστοσελίδα μου www.gpasxalidis.gr, όπου θα είναι αναρτημένο το υπ’ αριθμ.πρωτ.ΥΔ 2191/24.11.2020 έγγραφο του Μπενάκειου Φυτοπαθαλογικού Ινστιτούτου .

Δυστυχώς, ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με πλήθος προβλημάτων όχι μόνο λόγω της πανδημίας, αλλά και λόγω των κλιματολογικών και άλλων απρόβλεπτων συνθηκών. Θα συνεχίσω να υποστηρίζω και να βοηθάω τους Καβαλιώτες παραγωγούς με κάθε τρόπο, προκειμένου να συνεχίσουν απρόσκοπτα να παράγουν και να διακινούν τα εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα τους.

 

"Τα αποτελέσματα που αφορούν στο δείγμα καρπών ελιάς, ποικιλίας Θάσου, το οποίο μας αποστείλατε από την περιοχή Καλλιράχη Θάσου, έχουν ως ακολούθως:

 

Α. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑΣ:

Κατάσταση δειγμάτων: Το δείγμα παραλήφθηκε σε σχετικά καλή κατάσταση.

Μέθοδος Δοκιμής: Μακροσκοπική-στερεοσκοπική-μικροσκοπική εξέταση,

ημερομηνία ελέγχου: 27.10.2020 - 09.11.2020

 

Β. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΑΣ:

Κατάσταση δείγματος: Το δείγμα παραλήφθηκε σε καλή κατάσταση.

Μέθοδος Δοκιμής: Μακροσκοπική και στερεοσκοπική εξέταση,

 ημερομηνία ελέγχου:22.10.2020.

 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

  1. Κατά τη μακροσκοπική εξέταση διαπιστώθηκε παρουσία καστανόμαυρων κηλίδων στην επιφάνεια των καρπών.
  2. Στους φυτικούς ιστούς που εμφάνιζαν το παραπάνω σύμπτωμα διαπιστώθηκε προσβολή από το μύκητα Camarosporium dalmaticum (συν. Macrophoma dalmatica). Ο μύκητας προσβάλλει μόνο τους καρπούς της ελιάς (άωρους ή ώριμους). Η ασθένεια προκαλεί πρόωρη καρπόπτωση και εκδηλώνεται με δύο μορφές, ανάλογα με την εποχή προσβολής. Το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου, όταν οι καρποί δεν έχουν ωριμάσει ακόμη, η ασθένεια εμφανίζεται με τη μορφή "ξεροβούλας", ενώ προς το τέλος φθινοπώρου με αρχές χειμώνα, η ασθένεια εμφανίζεται στους ώριμους ή υπερώριμους καρπούς με τη μορφή "σαποβούλας". Και στις δύο περιπτώσεις, σε κάθε κηλίδα πάνω στους καρπούς διακρίνεται μια σχισμή που είναι το νύγμα του εντόμου Bactrocera oleae (δάκος), που αποτελεί και την πύλη εισόδου του μύκητα. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Βιβλιογραφίας, τα μολύσματα του μύκητα μεταφέρονται, εκτός από το δάκο, και με το δίπτερο Prolasioptera berlesiana.

Για την αντιμετώπιση της ασθένειας συνιστάται η καταπολέμηση του πρωτογενούς αιτίου, ήτοι των εντομολογικών προσβολών.

  1. Στους καρπούς διαπιστώθηκε προσβολή από το έντομο Bactrocera (Dacus) oleae (Gmelin) (Diptera: Tephritidae) (κν δάκος της ελιάς). Ο δάκος είναι ο σοβαρότερος εχθρός της ελιάς στη Χώρα μας διότι η ζημιά που προκαλεί δεν είναι μόνο ποσοτική με την μείωση της παραγωγής και την υποβάθμιση της εμπορικής αξίας του καρπού αλλά και ποιοτική με την υποβάθμιση των οργανοληπτικών ιδιοτήτων του παραγόμενου ελαιόλαδου.

Το Β. oleae είναι είδος μονοφάγο. Η προνύμφη αναπτύσσεται στο μεσοκάρπιο της ελιάς και της αγριελιάς. Στη Χώρα μας έχει 3-7 γενεές το χρόνο. Ανάλογα με την περιοχή, διαχειμάζει ως ενήλικο σε προφυλαγμένες θέσεις ή ως νύμφη (pupa) στο έδαφος. Όταν ο καρπός πλησιάσει στο τελικό του μέγεθος και γίνει τόσο μαλακός, ώστε να μπορεί να τον τρυπήσει ο ωοθέτης του θηλυκού αρχίζει η ωοτοκία, συνήθως τον Ιούλιο. Κατά κανόνα εισάγει ένα αυγό ανά καρπό, σε περιπτώσεις όμως πολύ πυκνού πληθυσμού ή λίγων καρπών παρατηρούνται και περισσότερες από μία ωοθεσίες ανά καρπό. Η προνύμφη ορύσσει στοά μέσα στο μεσοκάρπιο της ελιάς και όταν συμπληρώσει την ανάπτυξή της νυμφώνεται το μεν καλοκαίρι συνήθως μέσα στον καρπό το δε χειμώνα στο έδαφος σε μικρό βάθος. Με ευνοϊκές συνθήκες, ο βιολογικός κύκλος συμπληρώνεται σε ένα μήνα. Ο πληθυσμός του δάκου της ελιάς αυξάνει ιδιαίτερα το φθινόπωρο και μάλιστα όταν ο καιρός τότε είναι υγρός και σχετικά ζεστός. Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού και η χαμηλή ατμοσφαιρική υγρασία δεν ευνοούν το δάκο της ελιάς.

Για την εκτίμηση της προσβολής του ελαιόκαρπου, πρέπει να γίνονται τακτικές δειγματοληψίες καρπών (δεκαπενθήμερες ή μηνιαίες) από τον Ιούλιο έως την έναρξη της συγκομιδής. Η παρακολούθηση της πληθυσμιακής διακύμανσης του δάκου γίνεται με παγίδες τύπου McPhail, που περιέχουν ως ελκυστικό, αμμωνιακά άλατα 2% ή υδρολυμένες πρωτεΐνες 2% (φθινόπωρο), συχνά με τη προσθήκη βόρακα και αναρτώνται στο εσωτερικό της κόμης του δέντρου.

Μέθοδοι αντιμετώπισης

Χημική αντιμετώπιση:

Εφαρμόζονται δολωματικοί ψεκασμοί ή ψεκασμοί καλύψεως. Οι δολωματικοί ψεκασμοί διενεργούνται από το έδαφος με μηχανοκίνητα ψεκαστικά μέσα είτε με επινώτιους χειροκίνητους ψεκαστήρες. Το ψεκαστικό διάλυμα που χρησιμοποιείται αποτελείται από το ελκυστικό (2% υδρολυμένη πρωτείνη) και κατάλληλο εντομοκτόνο (www.minagric.gr/syspest). Για την επιτυχία των ψεκασμών πρέπει το ποσοστό καρποφορίας των δέντρων να είναι πάνω από 30% και ο καρπός να είναι επιδεκτικός ωοτοκίας. Σε περιοχές στις οποίες υπάρχει ιστορικό υψηλών πληθυσμών πιθανόν να χρειαστεί επανάληψη της επέμβασης, εφόσον παρατηρείται αύξηση των συλληφθέντων ακμαίων, για την μείωση των πληθυσμών του δάκου πριν εναποθέσουν τα αυγά τους στον ελαιόκαρπο. Σωστή και αποτελεσματική εφαρμογή δολωματικών ψεκασμών σημαίνει να ψεκάζεται μέρος της εσωτερικής κόμης των δέντρων, να τηρούνται σωστά οι δόσεις του ελκυστικού και του εντομοκτόνου, να ρυθμίζεται σωστά η πίεση στο ψεκαστικό μέσο καθώς και να μην αφήνονται αψέκαστα μεγάλα τεμάχια ελαιώνων. Οι ψεκασμοί καλύψεως με εγκεκριμένα για την καλλιέργεια και τον εχθρό εντομοκτόνα (www.minagric.gr/syspest) συστήνονται μόνο όταν η προσβολή του ελαιόκαρπου είναι πάνω από το οικονομικό όριο (μεγαλύτερη από 5% ζωντανή προσβολή για τις ελαιοποιήσιμες και 1% για τις επιτραπέζιες ποικιλίες) και εφαρμόζονται συνήθως Σεπτέμβριο-Οκτώβριο. Στην περίπτωση που έχουμε πρώιμες προσβολές (κυρίως σε βρώσιμες ελιές) μπορεί να γίνει ακόμα ένας ψεκασμός το καλοκαίρι.

Καλλιεργητικά μέτρα

  • Να λαμβάνεται μέριμνα για την κατά το δυνατόν πλήρη συλλογή του ελαιόκαρπου τόσο από τα ελαιόδεντρα όσο και από το έδαφος.
  • Να γίνεται όσον το δυνατόν πρώιμη συγκομιδή.
  • Απαιτείται αυξημένη προσοχή σε αρδευόμενους ελαιώνες όπου αυξάνεται ο πληθυσμός του δάκου μέχρι και 7 φορές περισσότερο από ότι στους ξηρικούς, ιδιαίτερα όταν αποτελούν μικρές νησίδες εντός μεγάλης εκτάσεως μη αρδευόμενων ελαιώνων
  • Σε μεγάλης έκτασης ελαιώνες ή σε ευρύτερες περιοχές είναι σημαντική η επισήμανση εστιών πρώιμων προσβολών από το έντομο.
  • χειμερινή επιφανειακή (σε βάθος 1-6 εκατοστών ανάλογα και το έδαφος) κατεργασία εδάφους (πριν το Φεβρουάριο). Μπορεί να συνδυαστεί και με τη βασική λίπανση.

Μαζική παγίδευση

Με τη μέθοδο της μαζικής παγίδευσης επιδιώκεται η σύλληψη όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού ενήλικων εντόμων, ώστε να μειωθεί ο πληθυσμός του εχθρού σε επίπεδα που δεν προκαλούν οικονομική ζημιά στην καλλιέργεια. Συνιστάται η χρήση εγκεκριμένων για το εχθρό και την καλλιέργεια παγίδων (wwww.minagric.gr/syspest) και επισημαίνεται ότι ο συνδυασμός ελκυστικών τροφής, φύλου και χρώματος είναι καταλληλότερος όταν πρόκειται να εφαρμοστούν προγράμματα μαζικής παγίδευσης.

Σε περιοχές στις οποίες υπάρχουν υψηλοί πληθυσμοί δάκου, επιπλέον της μαζικής παγίδευσης απαιτούνται συμπληρωματικά μέτρα για επαρκή προστασία της παραγωγής, όπως αύξηση της πυκνότητας των παγίδων ή δολωματικοί ψεκασμοί εστιασμένα στις περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού του δάκου. Συνεχής εφαρμογή μαζικής παγίδευσης σε έναν απομονωμένο ελαιώνα, επί σειρά ετών, μειώνει τον πληθυσμό του δάκου και αυξάνει τον πληθυσμό των ωφέλιμων εντόμων.

 

Βιολογική μέθοδος

Παρόλο που τα ωφέλιμα έντομα δεν μειώνουν τους πληθυσμούς του δάκου κάτω από τα επίπεδα της οικονομικής ζημιάς εντούτοις συμβάλλουν σημαντικά στην μείωση τους. Η παρουσία και η δράση ορισμένων από τους ωφέλιμους οργανισμούς κατά του δάκου μπορεί να επηρεασθεί, έμμεσα, με την ενθάρρυνση και διατήρηση εντός του ελαιώνα της βλάστησης και χλωρίδας που συντηρεί τους πληθυσμούς τους (π.χ. Inula sp.)

Διάφορα είδη ωφέλιμων εντόμων (παρασιτοειδών και αρπακτικών) προσβάλλουν το δάκο στα διάφορα στάδια εξέλιξής του. Τα σπουδαιότερα είναι τα υμενόπτερα εκτοπαρασιτοειδή Eupelmus urozonus, Pnigalio meditarraneus, Eurytoma martelli και Cyrtoptyx laticeps. Το υμενόπτερο ενδοπαρασιτοειδές των προνυμφών τρίτης ηλικίας του δάκου Psyttalia (Opius) concolor το οποίο εμφανίζεται το φθινόπωρο και θανατώνει μέχρι και το 80% των προνυμφών του δάκου, συμβάλλοντας στην μείωση των πληθυσμών του. Από τα αρπακτικά που βρίσκονται στο έδαφος, αξιόλογη δράση έχουν είδη των οικογενειών Carabidae (Carabus banoni, Lycinus aegyptiacus, Pterostichus creticus και δεκάδες άλλα είδη), Staphylinidae (Ocypus oleus, Ο. fulvipennis κ.ά), και είδη των τάξεων Dermaptera (Forficula aetolica) και Hymenoptera (διάφορα είδη μυρμηγκιών), προσβάλλοντας τις νύμφες του δάκου στο έδαφος.

 

Παρατήρηση

Υπενθυμίζεται ότι κατά την εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων πρέπει να ακολουθούνται πάντα οι οδηγίες της εγκεκριμένης ετικέτας από το ΥΠ.Α.Α.Τ. οι οποίες αναγράφονται στην συσκευασία και να τηρούνται όλοι οι κανόνες προφυλάξεως για τον άνθρωπο και το περιβάλλον"